Polskie morze to narodowy skarb

Walne Zebranie Polskiego Towarzystwa Nautologicznego odbyło się w rocznicę powołania około 460 lat temu naszej administracji morskiej i 106. rocznicę działalności polskiej administracji morskiej. Dlatego Walne Zebranie członków PTN miało miejsce w Urzędzie Morskim w Gdyni, który jest jednym z filarów umacniania Polski Morskiej. Gospodarzem spotkania była dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni pani Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi Piłsudczyków RP. 

Polska administracja morska ma już blisko 460 lat. Jej początek to utworzenie przez króla Zygmunta II Augusta 24 marca 1568 roku Komisji Morskiej. Polska administracja morska, która zarządza sprawami morskimi Polski dzisiaj, zaczęła działalność 106 lat temu. Polska podjęła obowiązki na polskim morzu i wybrzeżu po odzyskaniu niepodległości po I wojnie światowej. Dziś, zadania związane z wykorzystaniem morza i wybrzeża oraz zarządzeniem realizują Urząd Morski w Gdyni i Urząd Morski w Szczecinie. 

W części uroczystej dokonano symbolicznego „wodowania” nowego numeru rocznika „Nautologia”. Matką chrzestną nowego numeru 162 „Nautologii” jest pani Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni, która również odznaczona została Złotym Krzyżem Zasługi Piłsudczyków RP. W czasie spotkania odbyła się prezentacja publikacji autorstwa prof. Daniela Dudy: „Ludzie Morza, cz. IX, szkice biograficzne. Gustaw Karol Kański, Stanisław Ludwig, Stefan F. Gazeł“, wydanej przez PTN. 

Zebranie PTN, które odbyło się 24 października, wiązało się z wprowadzeniem zmian w aktywności organizacji Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. Postanowiono zaktywizować Komitet Naukowy, który spełnia istotne funkcje naukowe i edukacyjne zarówno związane z historią i teraźniejszością, jak i przyszłością Polski Morskiej. „Inicjatywa powołania organizacji, którą dzisiaj jest Polskie Towarzystwo Nautologiczne (PTN), zrodziła się w 1952 roku. To już ponad 70 lat działalności, która dokumentowana jest w kolejnych numerach periodyku PTN” – informuje prof. Marek Grzybowski, przewodniczący Zarządu PTN. 

Polskie Towarzystwo Nautologiczne rozpoczęło swoją działalność przed ponad 70 laty. Z inicjatywy dr. Władysława Drapelli powołano w 1952 r. Podkomisję Nautologiczną, która działała w ramach Komisji Morskiej Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku. Doktora Drapellę wsparli wówczas m.in.: prof. Aleksander Rylke, kmdr Karol Zagrodzki oraz doc. Witold Urbanowicz. Ta grupa powołała Komitet Organizacyjny Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. W okresie organizacyjnym opracowano obszary aktywności i powołano trzynastoosobową Radę Główną, na czele której stanął Witold Urbanowicz, a funkcję sekretarza generalnego objął Władysław Drapella. Ustalono wówczas, że celem Towarzystwa jest inicjowanie, prowadzenie i popieranie badań oraz popularyzacja wiedzy z zakresu nautologii, czyli historii rozwoju żeglugi, portów, handlu morskiego, budownictwa okrętowego, kultury morskiej i innych dziedzin związanych z morzem, a także wpływu tych czynników na kształtowanie się dziejów społeczeństw, szczególnie polskiego.

Polskie Towarzystwo Nautologiczne współdziała z wieloma instytucjami, organizacjami. Oto niektóre: Stowarzyszenie Kapitanów Żeglugi Wielkiej, Stowarzyszenie Starszych Mechaników, Towarzystwo Pamięci Józefa Piłsudskiego, Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Liga Morska i Rzeczna, Związek Towarzystw Gdyni, Towarzystwo Miłośników Gdyni, Towarzystwo Upiększania Miasta Pucka, Narodowe Muzeum Morskie, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej, Muzeum Ziemi Puckiej, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubskiej w Wejherowie, Bałtycki Klub Publicystów Morskich, Bałtycki Klaster Morski i Kosmiczny. 
Wśród ważnych obszarów aktywności członków Polskiego Towarzystwa Nautologicznego jest organizacja konferencji naukowych i udział w konferencjach w roli partnerów i ekspertów. Niezwykle istotnym obszarem aktywności jest partnerstwo i wspieranie działalności wychowawczej w szkołach noszących imię Karola Olgierda Borchardta oraz Józefa Conrada Korzeniowskiego, generała Mariusza Zaruskiego i innych zaangażowanych w promowanie Polski Morskiej. Zaangażowanie, pomysłowość i konsekwencja kolejnych pokoleń dyrekcji oraz nauczycieli w wychowanie morskie znajduje wysokie uznanie w środowisku Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, a każda inicjatywa spotyka się zawsze z pełnym wsparciem. Ważną częścią aktywności Towarzystwa jest uczestnictwo w działalności Ogólnopolskiej Kapituły Zasłużonych Ludzi Morza w Kosakowie. 

Na podstawie złożonych przez PTN wniosków uhonorowano gwiazdami w Ogólnopolskiej Alei Zasłużonych Ludzi Morza w Rewie m.in.: kmdra mgr. inż. Antoniego Garnuszewskiego, kmdra prof. Józefa Urbańskego, Augustyna Krauze, prof. Andrzeja Ropelewskiego (wspólnie z MIR), kpt. ż.w. Zygmunta Deyczakowskiego. Odsłonięto postumenty „Lwowa”, „Daru Pomorza”, ORP Iskry”, „Zewu Morza” oraz obelisk gen. bryg. Stanisława Dąbka i tablicę poświęconą udziałowi załóg PMH w II wojnie światowej. W 20. uroczystości tytuł Zasłużony Człowiek Morza w roku 2024 otrzymali: admirał floty Ryszard Łukasik, kpt. ż.w. Gustaw Karol Kański, Stanisław Ludwig. W 2025 roku tytuł Zasłużony Człowiek Morza otrzymali: kpt. ż.w. Józef Miłobędzki, kmdr w st. spocz. dr hab. Michał Holec, kmdr dr inż. Zygmunt Miszewski. 

W 2024 r. w Szkole Morskiej w Gdyni odsłonięto tablicę pamiątkową Józefa Conrada Korzeniowskiego. Co roku z okazji rocznicy śmierci pisarza na Molo Południowym przed pomnikiem pisarza składamy wieńce i wiązanki kwiatów. W uroczystościach uczestniczą gdyńscy samorządowcy, przedstawiciele Biblioteki Gdynia, Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, Uniwersytetu Morskiego i Szkoły Morskiej w Gdyni oraz Ligi Morskiej i Związku Piłsudczyków RP. 

Aktywna działalność naukowa i badawcza członków Towarzystwa przekłada się na publikacje naukowe, które układają się w jednorodne tematycznie cykle. W 1989 r. PTN wydało pierwszą książkę, publikację dr. J.K. Sawickiego pt. „Podróże polskich statków 1939–1945”. Udaną kontynuację tematyki stanowią cykl „Kadry Morskie Rzeczypospolitej” i wielotomowa seria „Księgi Floty Ojczystej”, a także „Ludzie Morza”. Członkowie PTN prowadzą działalność badawczą i publikacyjną na tematy związane z badaniem morza, polityką morską oraz transportem morskim, a szeroko rzecz ujmując – z eksplorację i eksploatacją mórz i oceanów. Aktywność wielu środowisk naukowych, w tym ekonomistów, prawników, inżynierów i wspierających ich historyków z marynarki handlowej i wojennej oraz wsparcie środowisk gospodarczych, sprawiły, że badania nad wieloma aspektami gospodarki morskiej nabrały wiatru w żagle. 

Wiele prac publikowano przez wiele lat w Wydawnictwie Morskim. Po jego upadku działalność wydawniczą kontynuował Jerzy Drzemczewski w wydawnictwie Porta Mare oraz Henryk Spigarski w Oficynie Morskiej. Dziś pracę te kontynuuje Cezary Spigarski, które jest wydawcą książek poświęconych tematyce morskiej i „Nautologii”. Po upadku „Morza” przez kilka lat ukazywał się „Kurier Morski” wydawany przez prof. Zbigniewa Burciu. Przez długi czas Marynarka Wojenna RP wydawała od 1928 r. „Przegląd Morski” oraz „Banderę”. Warto również wspomnieć, że przez wiele lat ukazywała się ciesząca się wysokim poziomem merytorycznym i prestiżem „Technika i Gospodarka Morska”, a następnie „Budownictwo Okrętowe i Gospodarka Morska”, w których to periodykach ukazały się liczne publikacje naukowe członków PTN. Dziś o bieżących sprawach związanych z gospodarką morską możemy przeczytać w portalach GospodarkaMorska.pl, GazetaMorska.pl oraz „Namiarach na Morze i Handel”. 

W części formalnej Walnego Zgromadzenia dokonano wyboru władz Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. W skład zarządu weszli m.in.: prof. Marek Grzybowski – przewodniczący; sędzia Witold Kuczorski – wiceprzewodniczący; kpt ż.w. prof. Daniel Duda – wiceprzewodniczący; kpt. ż.w. dr inż. Wiesław Piotrzkowski – skarbnik.

Tekst i zdjęcia: Polskie Towarzystwo Nautologiczne