Gdynia: stulecie przyszłości zaprojektowanej
Kiedy idea staje się domem

Setna rocznica Gdyni to dobry moment, żeby spojrzeć na nią inaczej niż przez pryzmat portu i wielkich gmachów. Bo Gdynia – zaplanowana, postawiona od zera, budowana z rozmachem – rodziła się równolegle z modernizmem. Przejęła jego język tak naturalnie, jak żadne inne polskie miasto: prostotę formy, duże przeszklenia, jasne elewacje, funkcjonalność podniesioną do rangi estetyki. To nie był import stylu. To było dopasowanie – nowe miasto potrzebowało nowej architektury, a modernizm potrzebował miejsca, które nie będzie go ograniczać historyczną zabudową. Gdynia nim po prostu była.

I właśnie dlatego modernizm tutaj nie dotyczył wyłącznie budynków reprezentacyjnych. Zszedł do skali prywatnej – do domów, willi, przestrzeni codziennego życia. Willa w Gdyni lat trzydziestych nie była pokazem bogactwa. Była świadomym wyborem: jak chcę żyć, w jakiej przestrzeni, w jakim świetle.

Dlaczego modernizm wygrywa z czasem
To, co wyróżnia modernistyczne wille na tle współczesnej architektury mieszkaniowej, jest dziś bardziej widoczne niż kiedykolwiek. Ówcześni architekci projektowali w oparciu o zasady, które dzisiejszy rynek nieruchomości premium dopiero odkrywa na nowo: maksimum naturalnego światła, otwarte plany wnętrz, przenikanie się domu z ogrodem, podporządkowanie formy temu, jak ludzie rzeczywiście mieszkają.

Zaokrąglone narożniki, szerokie pasy okien, wysokie kondygnacje, płaskie dachy tworzące użytkowe tarasy – w latach trzydziestych to była awangarda. Dziś to standard, do którego aspirują najdroższe projekty rezydencjonalne na świecie. Z jedną różnicą: oryginał ma coś, czego kopia nie odtworzy – proporcje wypracowane ręcznie na desce kreślarskiej, detale rzemieślnicze, materiały dobrane bez kompromisów wynikających z masowej produkcji. Architektom takim jak Wacław Tomaszewski, Leon Mazalon czy Zbigniew Kupiec i Tadeusz Kossak bliżej było do Bauhausu i Le Corbusiera niż do czegokolwiek, co oferuje dzisiejszy rynek deweloperski.

Kamienna Góra, Orłowo – adresy, które się nie zmieniły 
W dzielnicach takich jak Kamienna Góra i Orłowo modernistyczne wille powstawały w naturalnym otoczeniu – na zboczach z widokiem na zatokę, wśród zieleni, w ciszy. Kamienna Góra rozwijała się jako dzielnica willowa od samego początku Gdyni, z ambicją stworzenia strefy wypoczynkowej na wzór najlepszych europejskich kurortów. Orłowo szło własną drogą – bardziej kameralne, zanurzone w krajobrazie, z duchem letniska, w którym eleganckie pensjonaty sąsiadowały z prywatnymi willami.
To, co je łączy, nie zmieniło się przez dziewięćdziesiąt lat: pierwsza linia brzegowa, widok na morze, zieleń i jednoczesna bliskość centrum.

„Do dziś te dzielnice pozostają jednymi z najbardziej pożądanych lokalizacji w Trójmieście. Coraz częściej przyciągają osoby spoza regionu, szukające tu swojego second home – miejsca z charakterem, którego nie da się odtworzyć w nowej inwestycji” – mówi Magdalena Makać, właścicielka agencji nieruchomości Homebeat.

Dyskretny wymiar architektury
„Współczesne projekty i rewitalizacje często pozostają niewidoczne dla przypadkowego przechodnia. Fronty budynków z lat dwudziestych i trzydziestych są starannie odrestaurowane, zachowują historyczny charakter i wpisują się w rytm ulicy. Ale to, co najcenniejsze, kryje się po drugiej stronie – przeszklone salony otwierające się na ogród, zimowe oranżerie pełne światła, ukryte tarasy z widokiem na morze, prywatne dziedzińce, letnie salony zanurzone w zieleni” – mówi architekt Oskar Berent, twórca koncepcji rozbudowy willi m.in. przy ul. Sienkiewicza oraz budynków w Ołowie i na Kamiennej Górze. „To architektura, której nie widać – i właśnie na tym polega jej siła. Dyskretny luksus nie potrzebuje widowni.”

Takie podejście – zachować historię od frontu, otworzyć na współczesność od ogrodu – staje się coraz wyraźniejszym wzorcem w najlepszych gdyńskich realizacjach. Zamiast wyburzać i budować od nowa, właściciele i architekci prowadzą dialog z budynkiem. Efekt jest trudny do osiągnięcia w nowej zabudowie: dom, który ma jednocześnie historię i pełen współczesny komfort.

Willa, która czeka na swój kolejny rozdział
„Takie domy nie są tylko nieruchomościami – są doświadczeniem, które wybiera się świadomie” – dodaje Magdalena Makać. „Weźmy choćby przykład modernistycznej willi z widokiem na morze przy ulicy Sienkiewicza. Nieruchomość z działką ponad 2300 mkw w pierwszej linii brzegowej, która niedawno pojawiła się na rynku. To nie jest propozycja dla każdego – to przestrzeń dla kogoś, kto szuka czegoś więcej niż domu. Kto chce żyć w miejscu z historią i znaczeniem.”

Kolejne stulecie – dla kogo jest dziś Gdynia
Gdynia rozpoczyna swoje drugie stulecie. A kolejni wyjątkowi mieszkańcy wybierają je na swój adres. Nieprzypadkowo. Gdynia od zawsze przyciągała ludzi, którzy woleli budować niż czekać – przedsiębiorców, profesjonalistów, osoby szukające miejsca innego niż wszystkie. Miasto, które da się przejść pieszo, ma morze za oknem, architekturę z charakterem i społeczność, której zależy na tym, gdzie żyje. W Polsce trudno wskazać drugie takie miejsce. A wille, które tu stoją od lat trzydziestych – odrestaurowane, rozbudowane, gotowe na nowych właścicieli – są najlepszą drogą, żeby stać się częścią tej historii.

O autorach

Magdalena Makać, Homebeat Nieruchomości – pośredniczka nieruchomości, specjalizująca się w rynku nieruchomości premium i unikatowych lokalizacjach w Trójmieście, prowadząca m.in. sprzedaż willi przy ul. Sienkiewicza w Gdyni.

Oskar Berent, bx2 studio Oskar Berent – architekt, autor koncepcji i realizacji projektów architektonicznych ze szczególnym uwzględnieniem modernistycznej tkanki Gdyni.