Fot. Piotr Wittman

Bursztyn z kosmosu wylądował w Gdańsku

Do Muzeum Bursztynu powróciła połówka gdańskiego bursztynu, która w maju poleciała w kosmos w misji ESA wraz z dr. Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, który oficjalnie przekazał eksponat do Muzeum Gdańska. Po zakończeniu analiz porównawczych bursztyn trafi na wystawę stałą, stając się jednym z najbardziej wyjątkowych obiektów w zbiorach instytucji.

Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski podkreślił, że bursztyn był dla niego nie tylko symbolicznym towarzyszem misji, ale również reprezentacją wszystkich, którzy czują związek z Gdańskiem i historią bursztynu. „320 razy okrążyliśmy naszą Ziemię. To trochę ponad trzynaście milionów kilometrów. Ten okaz, który mi towarzyszył, jest oczywiście znacznie starszy, ale warto było zabrać tę część naszej tradycji i kultury na orbitę. To element naszej wspólnej polskiej historii” – mówił dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. „Mam nadzieję, że będę mógł tu wrócić i zapoznać się z wynikami badań, które zostaną przeprowadzone przez zespół Muzeum Bursztynu.”

Muzeum Bursztynu mieszczące się od 2021 roku w Wielkim Młynie prezentuje na wystawie stałej ponad tysiąc obiektów, które ukazują znaczenie sukcynitu dla kultury i rzemiosła regionu.

„Wielki Młyn, w którym mieści się Muzeum Bursztynu, to nie tylko zabytek architektury, lecz także niezwykły przykład dawnej inżynierii. Od wieków łączono tu rzemiosło, konstrukcję i praktyczną wiedzę o świecie. Dziś, prezentując bursztyn i historię jego obróbki, pokazujemy, jak dawni mistrzowie projektowali biżuterię i przedmioty użytkowe. A jednocześnie żyjemy w czasach, w których projektuje się nie młyny czy mechanizmy, lecz całe misje kosmiczne” – mówił Tomasz Wierzchowski, zastępca dyrektora Muzeum Gdańska. „Ten bursztyn idealnie łączy te perspektywy. Jest mostem między tradycją a nowoczesnością, między dawnymi technikami rzemieślniczymi a współczesną inżynierią.”

Przed startem eksponat został podzielony na dwie części: większą, wysłaną w misji ESA, oraz mniejszą, która pozostała na Ziemi. Obie bryłki poddano analizie spektroskopowej potwierdzającej ich autentyczność i wiek wynoszący około czterdziestu milionów lat. Po powrocie ważącej sześć gramów części z orbity naukowcy Muzeum Gdańska zapowiedzieli wykonanie badań porównawczych.

Obie bryłki będzie można zobaczyć na wystawie stałej w Muzeum Bursztynu po publicznym ogłoszeniu wyników badań laboratoryjnych i porównawczych, najprawdopodobniej już w styczniu 2026 roku. W kuluarach muzealnicy zauważyli, że bryłka, która pozostała na Ziemi, wydaje się nieco ciemniejsza od tej, która poleciała w kosmos.

Misja IGNIS była dwudziestodniowym pobytem dr Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, realizowanym w ramach programu Europejskiej Agencji Kosmicznej od 25 czerwca do 15 lipca 2025 roku. W trakcie misji astronauta zabrał ze sobą kilka symbolicznych obiektów z Polski.

Sławosz Uznański-Wiśniewski to inżynier, doktor nauk technicznych i astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej. Specjalizuje się w elektronice odpornej na promieniowanie i pracował m.in. w CERN przy systemach Wielkiego Zderzacza Hadronów. W 2025 roku odbył 20-dniową misję IGNIS na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, stając się drugim Polakiem w historii, który poleciał w kosmos, oraz pierwszym, który dotarł na ISS.

Muzeum Bursztynu w Gdańsku to jedna z najważniejszych instytucji poświęconych historii, nauce i sztuce bursztynu. Działa jako oddział Muzeum Gdańska i mieści się w zabytkowym Wielkim Młynie na Starym Mieście. Posiada największą w Polsce i jedną z najcenniejszych w Europie kolekcji bursztynu bałtyckiego, obejmującą naturalne okazy, inkluzje oraz wyroby rzemiosła artystycznego od średniowiecza po współczesność. Łączna liczba eksponatów szacowana jest na około 2,5 tysiąca obiektów. Muzeum prowadzi badania naukowe, w tym analizy spektroskopowe i dokumentację kopalnej żywicy, a jego stała ekspozycja prezentuje przekrój historii geologicznej bursztynu, technik obróbki oraz znaczenia „złota Bałtyku” w kulturze Pomorza i Europy.