Biznes pod presją kosztów
Jak inwestują polskie firmy?

Rozmowa z Danielą Ban, dyrektor Centrum Obsługi Przedsiębiorców w Gdańsku, Agencja Rozwoju Przemysłu SA.

 
Czym tak naprawdę zajmuje się Agencja Rozwoju Przemysłu i w jaki sposób wspiera rozwój polskiego biznesu?
Choć nazwa Agencji Rozwoju Przemysłu może brzmieć dość urzędowo, w praktyce jesteśmy instytucją mocno osadzoną w realiach rynkowych. Od początku swojej działalności skupiamy się na wspieraniu rozwoju polskich przedsiębiorstw oraz aktywnym uczestniczeniu w przemianach gospodarczych. Robimy to poprzez bezpośrednią współpracę z firmami i towarzyszenie im w codziennych wyzwaniach biznesowych.
Kluczowym obszarem naszej aktywności jest finansowanie. Dostarczamy kapitał na rozwój firm – szczególnie sektora MŚP – na różnych etapach ich działalności. Finansujemy m.in. budowę nowych zakładów, rozbudowę istniejących linii produkcyjnych, unowocześnianie maszyn, a także bieżące potrzeby operacyjne. Pomagamy przedsiębiorcom zachować płynność finansową i realizować ambitne plany inwestycyjne.
Naszą mocną stroną jest połączenie kapitału publicznego z rynkowym doświadczeniem i praktycznym podejściem do biznesu. Nie konkurujemy z bankami – uzupełniamy rynek tam, gdzie standardowe rozwiązania okazują się niewystarczające. Gdy projekt wymaga dłuższego okresu finansowania lub niestandardowego harmonogramu spłat, potrafimy dopasować parametry do rzeczywistych potrzeb firmy. Najważniejsze jest dla nas całościowe zrozumienie konkretnego modelu biznesowego firmy.

Po jakie instrumenty finansowe przedsiębiorcy sięgają dziś najczęściej?
Największą popularnością cieszą się obecnie pożyczki inwestycyjne i obrotowe objęte unijną gwarancją InvestEU. Gwarancja zmniejsza ryzyko po stronie instytucji finansującej, co przekłada się na korzystniejsze warunki cenowe oraz łatwiejszy dostęp do kapitału dla większej liczby firm. Co istotne, gwarancje te nie obciążają limitu pomocy de minimis, dzięki czemu przedsiębiorcy mogą równolegle korzystać z innych form wsparcia publicznego. Finansowanie z gwarancją to produkt dla firm, które nie dysponują wystarczającym majątkiem pod zabezpieczenia lub chcą zachować swobodę w podejmowaniu strategicznych decyzji.
Dużym zainteresowaniem cieszy się również Pożyczka Rozwojowa pod Dotacje. To rozwiązanie przygotowane z myślą o przedsiębiorstwach realizujących projekty współfinansowane ze środków krajowych lub unijnych. Pełni ona funkcję finansowania pomostowego, a po rozliczeniu dotacji środki mogą być nadal wykorzystywane na bieżącą działalność w ramach tej samej umowy. Pożyczka pozwala sfinansować do 90% wartości brutto inwestycji – zarówno przy dotacjach wypłacanych po zakończeniu projektu, jak i w formie zaliczek.

Jakie kryteria muszą spełniać firmy zainteresowane ofertą ARP?
Koncentrujemy się na współpracy z przedsiębiorstwami, które są już obecne na rynku i mają jasno określony kierunek rozwoju. Dlatego przy większości naszych instrumentów finansowych wymagamy, aby firma działała na rynku co najmniej dwa lata, prowadziła pełną księgowość i osiągała roczne przychody na poziomie minimum 4 mln zł. To dla nas sygnał, że biznes jest stabilny i gotowy na kolejny krok.

Zielona transformacja to ogromne wyzwanie inwestycyjne. Kluczowe pytanie, które zadaje sobie dziś wielu przedsiębiorców, brzmi: skąd wziąć środki na takie projekty?
To pytanie pada dziś bardzo często, ale na szczęście odpowiedź jest coraz bardziej optymistyczna – możliwości finansowania jest naprawdę dużo. Przedsiębiorcy mają dziś do dyspozycji szeroki wachlarz instrumentów, zarówno w postaci dotacji, jak i finansowania zwrotnego, które można elastycznie dopasować do skali i harmonogramu inwestycji.
Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na fundusze unijne oraz programy krajowe. Tylko w 2025 roku Polska dysponuje ponad 42 mld zł przeznaczonymi na transformację energetyczną, poprawę efektywności energetycznej, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz infrastrukturę sieciową. Środki te pochodzą m.in. z Krajowego Planu Odbudowy, Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, programów FEnIKS i FEPW. Ponad połowa tej puli została już zakontraktowana – podpisane umowy obejmują inwestycje o wartości 21,8 mld zł, z czego blisko 70% trafia na projekty związane z efektywnością energetyczną i OZE. Co ważne, nabory nadal trwają, dlatego warto odpowiednio wcześnie przygotować projekty i dokumentację. Kluczową rolę odgrywa tu także finansowanie pomostowe, jak wspomniana Pożyczka Rozwojowa pod Dotacje, ponieważ dotacje najczęściej wypłacane są dopiero po zakończeniu inwestycji.
Drugim, wciąż niedocenianym narzędziem są tzw. białe certyfikaty. Inwestycje poprawiające efektywność energetyczną mogą generować dodatkową korzyść finansową w postaci świadectw efektywności energetycznej, które można sprzedać na Towarowej Giełdzie Energii. Im większe oszczędności energii przynosi projekt, tym wyższa wartość certyfikatów. Co istotne, obejmuje to również mniejsze przedsięwzięcia, takie jak modernizacja oświetlenia, termomodernizacja budynków czy odzysk ciepła. Warunkiem jest potwierdzenie efektów inwestycji audytem energetycznym przed i po jej realizacji.
Właśnie w takim połączeniu – dotacji, instrumentów rynkowych i elastycznego finansowania – widzimy dziś największy potencjał dla przedsiębiorców planujących zieloną transformację. Rolą ARP jest pomóc firmom ułożyć te elementy w spójną całość, tak aby ambitne projekty mogły być realnie i bezpiecznie realizowane.

Agencja Rozwoju Przemysłu zarządza także Specjalnymi Strefami Ekonomicznymi. Czy to rozwiązanie jest dziś dostępne również dla mniejszych firm?
Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE) od lat są jednym z filarów działalności ARP. Przez długi czas postrzegano je jako przestrzeń dla dużych, międzynarodowych koncernów, ale to podejście systematycznie się zmienia. Od 2018 roku działa Polska Strefa Inwestycji, która obejmuje cały kraj. W zależności od regionu inwestorzy mogą liczyć na zwolnienia podatkowe sięgające nawet 70% kosztów kwalifikowanych inwestycji, obowiązujące do 15 lat, także w przypadku reinwestycji. Z tej firmy wsparcia mogą skorzystać zarówno mikroprzedsiębiorstwa, małe, średnie, jak i duże firmy. Obecnie ARP zarządza czterema strefami: tarnobrzeską, mielecką, starachowicką i legnicką. Przedsiębiorcy na terenach naszych stref ekonomicznych mają dostęp do gotowej infrastruktury – od terenów inwestycyjnych, przez hale i biura, aż po obiekty projektowane pod konkretne potrzeby.
Mówię tu o naszych strefach, ale oczywiście oferta PSI jest dostępna także na Pomorzu. Działają tutaj dwie strefy: Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna oraz Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna, z którymi jako ARP aktywnie współpracujemy. 

Czy można więc uznać ARP za coś więcej niż tylko instytucję finansującą?
Zdecydowanie tak. Nasza rola nie kończy się na udostępnieniu kapitału. Współpracujemy z przedsiębiorcami na etapie analizy projektów i wspólnego wypracowywania optymalnych rozwiązań dopasowanych do specyfiki danej firmy. Za każdą inwestycją kryją się konkretne wyzwania operacyjne i strategiczne – naszym zadaniem jest pomóc przełożyć pomysły i plany na wymierne efekty: nowe zakłady, miejsca pracy oraz nowoczesny, konkurencyjny przemysł, który realnie wzmacnia polską gospodarkę.