Najnowsze wydanie 38

Okladki E Wydani Magazyn Pomorski 382019 

 

Redakcja

Prezes: Grażyna Anna Wiatr
Redaktor naczelny: Zbigniew Żukowski
Zespół redakcyjny: Ewa Judycka, Anna Umięcka, Alina Kietrys, Barbara Miruszewska, Cezary Spigarski, Jerzy Uklejewski, Paweł Janikowski, Tomasz Wróblewski, Ewelina Kroll

Skład: Maciej KREDA Jurkiewicz, www.produktart.pl

Dział foto: AJF Media, Maciej Kosycarz KFP, Radosław Michalak, Sławomir Panek, Fotogrupa, Marta Domańska, Krzysztof Lewandowski/KMArt Photo

Mediacja dobrą praktyką korporacyjną

 MG 0401

 

Alicja Jurewicz i Tomasz Wolny-Dunst

 

„Time is money” mawiają Amerykanie, którzy o biznesie wiedzą wszystko i którzy już wiele lat temu zdali sobie sprawę, że prowadzenie kosztownych i długotrwałych procesów sądowych nie tylko nie przynosi im rozwiązania problemów, ale i nierzadko generuje komplikacje. Już lata temu zauważyli, że przedsiębiorcy zaangażowani w spory sądowe faktycznie odchodzą od swojego core business, a znaczną część czasu i zaangażowania, który mogliby poświęcić na rozwój swojej firmy przeznaczają na prowadzenie sprawy sądowej, co odbywa się przy udziale pracowników firmy (którzy wtedy dla niej nie zarabiają), prawników „in house” oraz zatrudnionych zewnętrznych kancelarii prawnych.

 

Sprawiedliwość po latach to marna sprawiedliwość – znany truizm wskazuje dodatkowo, że nawet w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia (wyroku), całościowe koszty prowadzenia sporu sądowego nie zwracają nakładów poczynionych na osiągnięcie oczekiwanego rezultatu. Dlatego w krajach o rozwiniętej gospodarce oraz wysokiej kulturze prawnej bardzo ważne miejsce w hierarchii rozwiazywania sporów gospodarczych zajmują tzw. alternatywne metody rozwiązywania sporów.

 

Alternatywne metody rozwiązania sporu jako szansa na rozwój przedsiębiorcy

 

Pojęcie ADR (alternative dispute resolution) zostało wprowadzone i opracowane 19 kwietnia 2002 r. przez Komisję Europejską w dokumencie pt. „Green Paper: on alternative dispute resolution in civil and commercial law (COM, 2002, 196 final)”. W skrócie za alternatywną metodę rozwiązywania sporów można uznać takie rozwiązanie, z którego można skorzystać zamiast postępowania sądowego. Założeniem alternatywnych metod rozwiązywania sporów, jest wspólne wypracowanie porozumienia przy udziale neutralnego i bezstronnego stronom konfliktu podmiotu. W krajach Unii Europejskiej występują różne katalogi środków alternatywnych metod rozwiązywania sporów. W Polsce, Francji i Niemczech są to m.in. mediacja, koncyliacja i arbitraż. Z kolei w Wielkiej Brytanii wybór jest większy, albowiem jest to arbitraż, wstępna ocena sprawy przez osobę niezależną (early neutral evaluation), ocena ekspercka (expert determination), mediacja, mediacja−arbitraż, mediacja−rekomendacje, rzecznik praw, zaangażowanie regulatorów i koncyliacja.


W krajach UE podstawy dotyczące mediacji znajdują się w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych. Dyrektywa w motywie 6 wskazuje, że mediacja może stanowić oszczędną i szybką metodę pozasądowego rozwiązywania sporów w sprawach cywilnych i handlowych dzięki możliwości dostosowania jej do indywidualnych potrzeb stron. Jednocześnie zwraca się uwagę, że (19) mediacji nie należy postrzegać jako gorszej alternatywy dla postępowania sądowego dlatego tylko, że przestrzeganie warunków ugód zawartych w drodze mediacji uzależnione byłoby od dobrej woli stron. Słuszne jest także założenie, że jest bardziej prawdopodobne, że ugody zawarte w drodze mediacji będą realizowane dobrowolnie i przyczynią się do utrzymania przyjaznych i wyważonych stosunków pomiędzy stronami.

 

Dobrze przygotowane otoczenie prawne pozwala także na rozwój mediacji w Polsce, a postępowania mediacyjne stają się coraz bardziej popularne. Dzieje się tak z uwagi na ich niewątpliwe zalety. Z przedstawionych na stronie mediacja.gov.pl danych statystycznych wynika, że w Polsce coraz większe znaczenie ma możliwość uniknięcia długotrwałego postępowania sądowego wynikającego z dwuinstancyjności krajowego wymiaru sprawiedliwości i długotrwałości oczekiwania na decyzje sądowe. Tylko przykładowo wskazać można, że w sprawach gospodarczych w 2006 r. skierowano do mediacji łącznie 256 spraw, natomiast w 2011 r. było ich już 1429, a od tego czasu liczba ta wyłącznie rośnie.

 

Szybkość postępowania w biznesie jest niezmiernie ważna, bowiem często może uchronić firmę przez bankructwem. W przypadku spraw gospodarczych decyduje ona niejednokrotnie o istnieniu firmy, np. gdy ta czeka na pokrycie należności przez kontrahenta. Przyczynia się także do niwelowania zatorów płatniczych, które są zmorą polskiego biznesmena. Dodatkowo, postępowanie mediacyjne pozwala uniknąć czasochłonnego (kosztownego) postępowania komorniczego, gdyż szacuje się, że około 70–80% zawartych porozumień mediacyjnych jest wykonywana dobrowolnie, tzn. bez przymusu egzekucyjnego.

 

Niejednokrotnie zdarza się w mediacji, że spory między przedsiębiorcami toczące się kilka lat kończyły się podczas jednego spotkania mediacyjnego. Dzieje się tak, ponieważ przedsiębiorcy, siadając razem do stołu, zastanawiają się, co jest tak naprawdę przedmiotem ich sporu. Dzięki takiemu spotkaniu udaje się często znaleźć wspólne satysfakcjonujące rozwiązanie. Oczywiście, że nie każdy spór można rozwiązać za pomocą mediacji, jednak niejednokrotnie udaje się wyjaśnić multum problematycznych kwestii, co pomaga stronom w późniejszym rozwiązywaniu sporu (w przypadku braku ugody) już na drodze sądowej. Mediację można więc także traktować jako wstęp do postępowania sądowego. Jeśli w trakcie tego wstępu osiągnie się satysfakcjonujące rozwiązanie, to dobrze, ale jeśli nie, to także postępowanie sądowe będzie sprawniejsze i skuteczniejsze, ponieważ dojdzie do zniwelowania i redukcji znacznej części kwestii problematycznych. Znikoma liczba dokumentów, załączników i dowodów pozwala skupić się na genezie konfliktu i błyskawiczne przejście do istoty jego rozwiązania. Niezwykle istotne jest więc to, aby w mediacji brały udział osoby decyzyjne, np. członkowie zarządu, wspólnicy, gdyż nie można prowadzić mediacji tylko z pełnomocnikami (udział jednak ich jest bardzo pomocny).

 

38882242 216366479043037 644711708236972032 n kopia

 

Mediacja umowna

 

Idea instytucji mediacji pochodzi z USA. Europejska mediacja opiera się właśnie na praktykach wypracowanych w Stanach Zjednoczonych. W kraju tym klauzule o polubownym sposobie rozwiązywania sporów mają po kilka stron, tylko po to, aby uniknąć postępowania sądowego, zaś praktyka korporacyjna z USA powoduje, że do mediacji kieruje się wszystko. Mediacja umowna wymaga jednak pewnej dojrzałości biznesowej i przekonania, że proces ten będzie pomocny. Jak zauważono najlepszym sposobem, aby przekonać przedsiębiorcę do mediacji jest spowodowanie, aby osobiście jej doświadczył. Z praktyki zawodowej znany jest nam przykład ubezpieczyciela, który nie mógł rozwiązać pewnych spraw na drodze negocjacji. Poproszono więc, aby wybrał kilka spraw i przekazał je do mediacji. Wszystkie te sprawy zakończyły się podpisaniem ugody. Po tym doświadczeniu ubezpieczyciel ten zaczął kierować coraz więcej spraw do postępowania mediacyjnego. Za tym przykładem podążyli inni ubezpieczyciele oraz pozostałe podmioty rynku finansowego, w tym banki. Do jeszcze innych zalet mediacji należy zaliczyć, iż nie jest ona związana granicami żądania (tak jak w pozwie), co umożliwia wyjście poza jej ramy.

 

 

Warty odnotowania jest także jej poufny charakter, który jest bardzo ważny dla wielu przedsiębiorców.

 

Przedsiębiorcom trzeba także dostarczyć wiarygodnych informacji na temat mediacji i pokazać, że jest ona bardzo bezpieczną formą. Można to uzyskać przez poświęcenie odpowiedniej ilości czasu, zwłaszcza podczas rozmowy wstępnej i pierwszego posiedzenia mediacyjnego. Do najczęstszych argumentów pozwalających na przekonanie, że mediacja jest szansą na szybkie i skuteczne rozwiązanie sporu, należy także zwrócenie uwagi na fakt, że mediacja jest dobrowolna, spotkania są krótkie, a przecież i tak zawsze można się wycofać na każdym etapie.

 

Niektórzy przedsiębiorcy cenią także możliwość oceny sprawy i sporu przez mediatora, który umie prowadzić sprawy konkretnego typu, a tematyka, z jaką zwrócą się do niego strony, jest mu nieobca. Bardzo często trafiającym argumentem jest okoliczność, iż w sądzie istnieje ryzyko, że prezes będzie musiał zeznawać i zamiast o rozwoju firmy, będzie on myślał o tym, w jaki sposób przedstawić swoje twierdzenia. Warto także odnotować, iż mediacja to nie jest przejaw słabości, gdyż druga strona też musi wyrazić zgodę na udział. Wskazując na zalety, uznać także warto, że nigdy, idąc do sądu, nie znamy wyroku, jaki zapadanie, a całe ryzyko przegrania sporu obciąża wyłącznie stronę.

 

Podsumowując, mediacja niewątpliwie jest dobrą praktyką korporacyjną. Obecnie spraw cywilnych toczących się w Polsce jest ponad 10 mln, z czego w około 1 mln tych spraw można by zastosować mediację. Decyzją przedsiębiorcy jest, czy warto walczyć kilka lat w sądzie, ponosząc koszty opłat sądowych, opinii biegłych oraz pełnomocników i blokując własne środki, czy też wspólnie z drugą stroną wypracować satysfakcjonujące rozwiązanie przy udziale neutralnego i bezstronnego mediatora. Wielu przedstawicieli i pełnomocników stron objętych postępowaniem mediacyjnym oraz sędziów uważa, że mediacje pozwalają na zmianę nastawienia stron, nawet jeśli nie doprowadzą do ugody.

 

Natomiast 90% osób, które nie zawarły porozumienia w wyniku postępowania mediacyjnego, poleca ten sposób rozwiązywania sporów. Wynika to z konfrontowania stron sporu, próby nakłonienia ich do dialogu, poszukiwania różnych rozwiązań sporu, co pozytywnie wpływa na możliwości współpracy i sposób odbierania drugiej strony. Wspólnie wypracowana ugoda jest wypracowywana przy udziale mediatora, ale zawsze ostateczna decyzja zależy od stron postępowania.

 

Alicja Jurewicz i Tomasz Wolny-Dunst
Autorzy są radcami prawnymi i mediatorami
specjalizującymi w sprawach gospodarczych.

© Magazyn Pomorski 2013

Tworzenie stron www megaweb.pl